سوالات در مورد خمس از مقام معظم رهبری

. سرمايه و سود آن

س۱۹: آيا اصل سرمايه و سود آن خمس دارد؟
ج) اگر به مقداری باشد که با پرداخت خمس آن، درآمد کسب با بقيه وافی به هزينهی زندگی او نيست و يا اينکه کسب با بقيه مناسب با شأن عرفی او نباشد، خمس ندارد.

اوراق بهادار
س۲۰: در بورس اوراق بهادار خمس چگونه محاسبه میشود؟ با توجه به اينکه سر سال خمسی فرد دارای سهام چند شرکت است که معمولاً نماد معاملاتی چند تای آنها به دلايل رايج مثل حسابرسی متوقف است و معلوم نيست چه وقت و با چه قيمتی باز میشود يا اينکه سهم در قيمت روز خريدار ندارد و بايد صبر کرد تا در روزهای آينده قيمت به حدی پايين بيايد که خريدار داشته باشد (طبق قانون هر روز قيمت فقط دو درصد میتواند تغيير کند) تا بتوان قيمت واقعی سهم را محاسبه کرد.
ج) با فرا رسيدن سر سال خمسی برای قيمتگذاری سهام مذکور اقدام گردد، هر زمان که امکان آن فراهم شد محاسبه خمس انجام میگيرد.

تجارت با حقوق شرعی كه سرمايه شده
س۲۱: در يک مؤسسه فرهنگی برای تأمين نيازهای مالی آن در آينده، واحدی تجاری تشکيل شده که سرمايه آن از حقوق شرعی است، آيا پرداخت خمس درآمد آن واجب است؟ آيا مصرف خمس آن به نفع مؤسسه جايز است؟
ج) تجارت با حقوق شرعی که واجب است به مصرف موارد مقرره شرعيه آن برسد و خودداری از مصرف آن، هرچند به قصد استفاده از منافع آن در يک مؤسسه فرهنگی باشد، بدون اجازه ولیّ امر خمس اشکال دارد، و در صورتی که با آن تجارت شود، سود حاصله تابع سرمايه است که بايد در همان موارد مصرف سرمايه صرف شود و خمس ندارد. بله، تجارت با هدايايی که به مؤسسه داده می شود، اشکال ندارد، و سود و درآمد آن در صورتی که سرمايه ملک مؤسسه باشد، خمس ندارد.

س۲۲: خانه ای دارم که دارای وام قسط بندی شده است و مالک محلی تجاری هستم که در آن کاسبی می کنم و برای عمل به وظيفه شرعی ام، سال خمسی برای خود تعيين کرده ام، اميدوارم لطف فرموده و مرا از پرداخت خمس آن خانه معاف کنيد. ولی توان پرداخت خمس محل تجاری را بهصورت قسطی دارم.
ج) خانهای که در آن سکونت داريد در فرض سؤال که نسيه خريداری شده خمس ندارد، ولی پرداخت خمس محل تجاری تان واجب است، مگر اينکه با پرداخت خمس، کسب با بقيه، وافی به هزينه زندگی شما نباشد و يا اينکه کسب با بقيه، کسبِ مناسب با شأن عرفی شما نباشد.

س۲۳: سازمان حج در سال گذشته اقدام به خريد همه اثاثيه و لوازم مورد نياز کاروان حج که ملک اينجانب بود، کرد، من پول لوازم فروخته شده ام را که دويست و چهارده هزار تومان بود، در تابستان امسال دريافت کردم، علاوه بر آن، مبلغ هشتاد هزار تومان در سال گذشته گرفته ام، با توجه به اينکه سال خمسی برای خود تعيين کرده ام و هر سال خمس زائد بر مؤونه را می پردازم، و با توجه به اينکه اثاثيه و لوازم مذکور مورد نياز من در ايام عهدهداری مديريت کاروان حج جهت اداره حجّاج بوده است، و در وقت فروش آن ترقّی قيمت نسبت به قيمت خريد آن داشته است، آيا پرداخت خمس پول فروش آن يا خمس تفاوت قيمت آن در حال حاضر واجب است؟
ج) اگر با پولی كه متعلّق خمس بوده خريداری شده و خمس آن پرداخت نشده، بايد خمس پول خريد پرداخت شود و ترقّی قيمت جزو درآمد سال فروش محسوب می شود که اگر تا سر سال باقی بماند بايد خمس آن پرداخت شود.

مغازه خريداری شده با پول غير مخمّس
س۲۴: حدود بيست سال قبل يك باب مغازه خريدهام در حالی كه سال خمسی نداشتهام، آيا خمس مبلغ پرداخت شده جهت خريد آن كافيست يا بايد خمس قيمت روز پرداخته شود؟
ج) تا نفروختهايد پرداخت خمس پول خريد مغازه كافی است البته نسبت به تنزل ارزش پول، احوط مصالحه است.

پول رهن مستأجر
س۲۵: آيا خمس پولی که مستأجر به عنوان رهن (پولِ پيش) به موجر می دهد، بر عهده مستأجر است يا موجر؟
ج) اگر از منفعت کسب مستأجر باشد، بر او واجب است که بعد از گرفتن آن از موجر، خمس آن را بپردازد، و خمس آن بر عهده موجر که آن مال را به عنوان قرض می گيرد، واجب نيست.

س۲۶: معمول است که برای اجارهی خانه مقداری پولِ پيش پرداخت می کنند، اگر اين پول از منافع کسب باشد، و چند سال در نزد صاحب خانه بماند آيا پس از دريافت بلافاصله بايد خمس آن پرداخت شود و در صورتی که بخواهد با همان پول در جای ديگر منزل اجاره کند، چهطور؟
ج) خمس آن بلافاصله بايد پرداخت گردد ولی اگر به اين پول برای اجارهی منزل نياز دارد میتواند با کسب اجازه پس از رفع نياز پرداخت نمايد.

تحفه درویش...